Kullanıcı deneyimi konusunda birçok kaynaktan gündemi takip ediyoruz. Gündemimiz genellikle mizanpaj, fonksiyon akışları, renk kullanımı, tipografi vb. konularda oluyor. Bazen üzerinde çalıştığımız projelerde bir fonksiyonun neden gerekli olduğunu yeteri kadar irdelemeden sadece butonun estetik görünümünü tartışırken buluyoruz kendimizi. Peki bu butonun neden gerekli olduğunu kullanıcı psikolojisi açısından sorguluyor muyuz? Kullanıcı bu butona hangi sayfada neden ihtiyaç duyacak, butonu nasıl görecek ve bu buton üzerinde yazacak kelime ve cümleler kullanıcıyı aksiyona yönledirecek mi?Dijital projelerimizde kullanıcı psikolojisi hakkında ihtiyaç duyduğumuz soruların cevaplarını psikolog Susan M. Weinschenk veriyor. Kendisiyle UX-LX Lisbon konferansında tanışma fırsatı bulduğumuz Weinschenk, konferansta “What Makes Them Click” kitabından bölümler sunarken psikoloji disiplininin web tasarım ile ilişkisini gündeme taşıyordu.

Öncelikle ‘bilinçaltı’ kavramını irdeleyen Weinschenk, karar alma aşamasında beynimizin 3 bölümünün (Korteks, orta beyin ve beyin kökü) eşgüdüm halinde çalıştığını ve gündelik yaşamımızda aldığımız kararların hemen hemen tamamının bu üçlü yapının ortak çalışmasıyla gerçekleştiğinden dem vuruyor. Bu ortak çalışmanın sonuçları ise büyük oranda bilinçaltında gerçekleşiyor.

Bir konuda karar vermemiz gerektiğinde uzun uzun düşünür ve karar veririz. Aslında karar verdiğimizi zannederiz. Çoğu zaman durum böyle değildir. Bilinçaltında karar çoktan alınmıştır ve uzun uzun düşünmenin pek bir anlamı yoktur. Aslında düşünme süreci dediğimiz şey bu karara kendimizi inandırmaya çalışmakla geçirdiğimiz süredir. Bilinçaltımız zekidir, tutarlıdır ve çok hızlı çalışır. Zaten bilinçaltımız çalışmazsa hayatta kalmamız pek de mümkün olmaz.

Peki bilinçaltında gerçekleşen karar verme süreci bizi neden ilgilendiriyor? Weinschenk bu ilişkiyi şöyle açıklıyor: “Dijital projelerde kullanıcıya sunduğumuz her fonksiyon, her görsel, her metin, her ses, her buton kısacası kullanıcıya doğru sunulan her uyarıcı kullanıcının beynindeki 3 temel alanda hızla işlenir ve bilinçaltında verilen bir karara dönüşür. Projelerimizde bilinçaltını etkileyen psikolojik faktörleri dikkate almalıyız.”
Kısacası kullanıcı deneyimi senaryolarımızda ‘psikoloji’ disiplininden yararlanacağımız çok şey var. Projelerimizde Weinschenk’in kitabına sık sık ihtiyaç duyacağız gibi görünüyor. Yeri geldikçe bu kitaptan alıntılar yapmaya devam edeceğim.

Kitabını merak edenler buradan ulaşabilirler.